Thed van Leeuwen is als onderzoeker bij het Centre for Science and Technology Studies aan de Universiteit Leiden gespecialiseerd in bibliometrie: de studie van kwantitatieve analyse van wetenschappelijke output. Bij het ‘Are you ready to publish?’, georganiseerd door TU Delft Library, deed hij een boekje open over de fameuze impactfactor.

Door Aad van de Wijngaart

Wetenschappers hebben nooit gevraagd om de impactfactor. Hij werd vanaf de jaren ’70 geïntroduceerd door wetenschapsbeleidsmakers die ‘objectieve’ beoordelingscriteria zochten, onafhankelijk van peer-review en plaatselijke managers. Door te meten hoe vaak artikelen werden geciteerd, verwachtten ze een zuiver beeld te krijgen van hun ‘impact’ – en die van hun auteurs.

Thed van Leeuwen

Het systeem was een blijvertje. Het groeide steeds verder uit en domineert nu een groot deel van het academisch leven. Citaties geven je krediet; dit helpt om aanstellingen te vinden, en geld voor verder onderzoek. Dus de impactfactor is belangrijk omdat hij belangrijk is gemaakt.

Er zijn echter problemen mee, zozeer zelfs dat Van Leeuwen sprak van “beruchte bibliometrische indicatoren”.

Een probleem dat citatieanalyse heeft bemoeilijkt is het verschijnsel van persoonsnamen die op elkaar lijken of op verschillende manieren worden geschreven. Denk bijvoorbeeld aan al die Chinese namen die in westers schrift identiek zijn. Wie moet voor welk artikel krediet krijgen?

Ernstiger is dat de impactfactor geen andere wetenschappelijke verdiensten meet, zoals goed lesgeven, zitting hebben in tijdschriftredacties of het delen van onderzoeksgegevens. En als jouw vakgebied in de Rechten of Letteren ligt, dan zal je sowieso weinig ‘impact’ toegekend krijgen, aangezien de gebruiken van deze gebieden niet goed passen in het model van de impactfactor.

Een ander probleem: de impactfactor van een onderzoeker kan gigantisch variëren, afhankelijk van de vraag of je die meet in Web of Science of in Google Scholar, dat veel meer soorten publicaties meeneemt.

Het ergste van alles is dat de impactfactor oudere, ervaren en hyperproductieve auteurs bevoordeelt. Hij bracht ons de cultuur van ‘publish or perish’, maar tegelijk werpt hij een barrière op voor nieuwkomers, ongeacht de kwaliteit van hun werk.

Het is dus belangrijk om je te realiseren dat impact niet gelijkstaat aan kwaliteit. Hij vertelt je alleen hoeveel invloed mensen een collega toekennen door zijn werk te citeren. Onthoud dat, wanneer je op zoek gaat naar literatuur: kijk niet alleen naar de impactfactor!

Iets anders om te onthouden is hoe je om moet gaan met de impactfactor van tijdschriften. Maak je geen zorgen als je artikel niet in Nature komt: Van Leeuwen legde uit dat je ook een hoge impact kunt bereiken als je schrijft in een blad met een gemiddelde impactfactor.