door: TU Delft Library Open Access Team

Als ik zeg: ‘TU Delft Library wordt het loket voor alle Open Access zaken van de universiteit, van advies tot financiering. TU Delft Library heeft de ambitie om alle geldstromen van Open Access fees te centraliseren. Zij ziet het als haar taak om onderzoekers te informeren over Open Access en hen erop te wijzen om bij het aanvragen van subsidie, zowel bij NWO als Horizon 2020, researchgelden te alloceren om te publiceren’. Wat is daarop uw antwoord?

Al ruim tien jaar was het wachten op een meer fundamentele discussie over de implementatie van Open Access. Een discussie die nu, mede door OA brief OCW Sander Dekker aan de 2e kamer, plaats gaat vinden. De rijksoverheid positioneert zich hierin voor het eerst onomwonden als voorstander van Open Access.  Eerder deden financiers van wetenschappelijk onderzoek en afzonderlijke universiteiten dit al. Toeval of niet, in november 2013 memoreren we het 10-jarige jubileum van  de Berlin Declaration on Open Access to Knowledge. Een verklaring mede ondertekend door de TU Delft en die staat voor vrije toegang tot en hergebruik van wetenschappelijke output.

We zijn daarom blij met de brief van de Staatssecretaris van 15 november 2013. Niet alleen omdat hierdoor de discussie rondom Open Access gestimuleerd wordt. Deze brief  ondersteunt ook de inspanningen van TU Delft Library om het bewustzijn over Open Access onder de onderzoekers van de TU Delft te vergroten.

Het belang van onderzoeksdata

Hoewel wij verheugd zijn met de voornemens  van de staatssecretaris, vinden wij het  jammer dat een aantal belangrijke zaken niet goed benoemd zijn. De scope van Open Access in de brief is naar onze mening te beperkt,  want teruggebracht tot peer reviewed artikelen. Publicaties in boeken, conferentieverslagen, software  en rapporten zijn ook belangrijke wetenschappelijke bouwstenen waar de Open Access discussie zich mee zou moeten bemoeien. Een belangrijke omissie is tevens het uitsluiten van onderzoeksdata. Juist onderzoeksdata zijn de assets van een kennisinstelling. Een grote doorbraak op dit gebied was het kunnen toekennen van ‘digital object identifiers’ (DOI’s) aan onderzoeksdata. Dit zorgde ervoor dat datasets citeerbaar werden en herkend konden worden als belangrijke wetenschappelijke output. TU Delft Library is medeoprichter en lid van DataCite en is gerechtigd DOI’s uit te geven binnen Nederland. Juist door het verbinden, samenvoegen en bundelen van de complete  set van wetenschappelijk output, van ruwe data tot het uiteindelijke gepubliceerde artikel, geven we vorm aan Open Research en Open Education, en daarmee uiteindelijk aan .

De betekenis van Open Access voor de TU Delft

Al sinds langere tijd is TU Delft Library in verschillende gremia aanwezig om de ontwikkelingen op het terrein van Open Access vorm te geven. Met collega universiteiten (TU Eindhoven, Universiteit Twente, Universiteit Leiden,  en Erasmus Universiteit Rotterdam) en belanghebbende organisaties als NWO en UKB, hebben we gelobbyd in Brussel en Den Haag om een Position Paper on Open Access to Scientific Data in Horizon 2020 van publicaties en Open Access van onderzoeksdata in Horizon 2020.

Het begrip Open Access levert nog steeds verschillende interpretaties op.  Men denkt bij het begrip al snel aan GRATIS en soms ook aan ontoereikende kwaliteit. Open Access gaat echter over ‘toegang en hergebruik’. De publicaties zijn dus wel gratis voor de eindgebruiker maar niet voor de producent. Daar moet duidelijkheid over zijn. Zowel aan Gold Open Access als Green Open Access zijn kosten verbonden. Om de prijzen naar een aanvaardbaar niveau te krijgen, zullen universiteiten professioneel moeten onderhandelen met uitgevers zoals bij (slechts een beperkt) aantal uitgevers nu gebeurt. De TU Delft Library is binnen deze kaders daarom voor beide vormen van Open Access – zowel voor Gold  als Green – om hiermee onze wetenschappers van een breed scala vaan mogelijkheden te kunnen voorzien. We zetten het label ‘Default’ op Open Access.

Een tweede nadeel is het eenzijdig opteren in de brief van de staatssecretaris voor de ‘Gold Road’. Het opnemen van de voorlaatste versie (finale auteurs versie) in  de Repository (‘Green Road’) kan een betaalbaar alternatief zijn in de transitie naar een volledig Open Access model bij de uitgevers.

Al  geruime tijd faciliteren we onze wetenschappers met een Open Access infrastructuur die op alle mogelijke manieren aansluit bij hun wensen. Naast een Institutional Repository voor publicaties en voor onderzoeksdata heeft de TU Delft Library een Beeldbank met open content en diverse subject repositories in beheer. Door middel van een Open Access fonds faciliteren we wetenschappers ook financieel. Bij het toekennen van bijdragen uit dit fonds wordt scherp gekeken naar de reputatie van de uitgevers en hun business modellen. We toetsen, onderzoeken en kwantificeren onze activiteiten om draagvlak onder de wetenschappers te creëren. Er is continu overleg tussen TU Delft Library en de wetenschappers van de TU Delft. Samen met onze Rector Magnificus Karel Luyben vragen wij dit najaar in Faculty Meetings aan de onderzoekers van de TU Delft wat zij van Open Access vinden.

Het is duidelijk dat wij zeker nu al deze activiteiten blijven continueren. Sterker nog wij zullen de TU Delft Library als loket voor vragen over Open Access en de administratie van de financiering daarvan de komende maanden duidelijk neer gaan zetten.

Kortom van Open Access naar Open Science, naar open Culture. Dit alles vraagt om een Open Mind.

TU Delft Library Open Access Team