Wat is er aan de hand?

Op 30 mei 2013 heeft het ministerie van OCW in een brief aan de Tweede Kamer haar voornemens kenbaar gemaakt om forse ombuigingen door te voeren in subsidies op het terrein van Onderwijs en Wetenschap. Onderdeel hiervan is het voornemen om de “subsidie” van de TU Delft ten aanzien van de landelijke functie van haar bibliotheek stop te zetten.

De TU Delft doet een dringend beroep op het ministerie om van dit voornemen af te zien. De bibliotheek van de TU Delft werd vóór 1984, inclusief de landelijke functie op het gebied van de ingenieurswetenschappen, vanuit de reguliere eerste geldstroom van de TU Delft (het geld dat de universiteit rechtstreeks van het ministerie van OCW ontvangt als rijksbijdrage) bekostigd.

In 1984 heeft de TU Delft meegewerkt aan de (politieke) wens om een gedeelte van de eerste geldstroom over te hevelen naar een aparte subsidie ten behoeve van de activiteiten op het gebied van bibliothecaire documentatie. Deze subsidie wordt sindsdien apart op de begroting van OCW opgenomen onder expliciete vermelding van de “landelijke functie” van de bibliotheek van de TU Delft. Per saldo was en is er dus geen sprake van een voordeel voor de TU Delft. Dit is het geval tot op de dag van vandaag; net als in 1984 is in 2012 de bijdrage voor de landelijke functie 2,3 % van de eerste geldstroom.

Het schrappen van deze subsidie is in feite een korting op de eerste geldstroom van de TU Delft, geld dat bij uitstek bedoeld is om kwalitatief goed onderwijs en onderzoek te bieden en anderzijds raakt het aan de beleidsprioriteit Techniek, die het ministerie juist wil ontzien in deze ronde van ombuigingen. Als gevolg van deze maatregel wordt de TU Delft op de eerste geldstroom onevenredig zwaarder gekort dan de andere universiteiten. Wij zijn niet op de hoogte van inhoudelijke overwegingen die dit rechtvaardigen.

De rol van de universiteitsbibliotheken

De TU Delft Library zet zich in voor doelen die verder reiken dan het primaire onderwijs- en onderzoeksdoel van de TU Delft. Aan de ene kant zorgen we dat onze wetenschappers en studenten alle informatie aangeboden krijgen die ze nodig hebben voor hun onderzoek en studie. Je moet hierbij niet alleen denken aan (online) tijdschriften, boeken en databases, maar ook aan het geven van onderwijs aan deze doelgroepen over hoe om te gaan met informatie: wat mag ik (her)gebruiken, hoe vind ik de juiste informatie, hoe deel ik mijn onderzoeksdata en hoe bescherm ik mijn rechten?

Aan de andere kant helpen wij het onderzoek en onderwijs van de universiteit naar buiten te brengen, zodat het beschikbaar komt voor de rest van de wereld en kan bijdragen aan nieuw onderzoek en innovaties. Het zichtbaar maken van onderzoek en onderwijs gebeurt op verschillende manieren, het kan via eigen repositories, de traditionele tijdschriften, sociale media of speciale publicatie-omgevingen. En zichtbaar maken alleen is dan niet voldoende. We zorgen dat gepubliceerd materiaal vindbaar is, geciteerd kan worden en duurzaam wordt gearchiveerd.

TU Delft Library en haar landelijke functie

De bibliotheek van de Technische Universiteit Delft vervult al sinds het einde van de negentiende eeuw een taak als informatieverstrekker op landelijk niveau. Bedrijven en kennisinstellingen wisten voor technisch-wetenschappelijke documentatie de bibliotheek van de toenmalige Polytechnische School en later de Technische Hogeschool feilloos te vinden. In 2009 werd echter door de uitgevers een barrière opgeworpen door de leverantie uit elektronische bronnen (aan commerciële partijen) aan strikte regels te binden. Het door TU Delft Library geleverde aantal wetenschappelijke artikelen aan partijen buiten de eigen universiteit is echter nog steeds het allerhoogste van alle universiteiten.

Anno 2013 is de universiteitsbibliotheek zoals gezegd op een veel breder terrein actief binnen en buiten de universiteit dan in het verleden. Wij zijn voorvechters van open access, dat wil zeggen dat we ernaar streven om de output van de universiteit zo breed mogelijk toegankelijk te maken.

De landelijke functie van de TU Delft Library levert de universiteit niet een financieel voordeel. Er is dan ook geen sprake van een duidelijk te oormerken of af te scheiden activiteit met het label “landelijke functie”. Wel heeft de Library zich altijd verantwoordelijk gevoeld voor het taakgebied in de technische wetenschappen. In alles wat de Library voor de universiteit zelf doet, wordt gekeken hoe dat ook buiten de universiteit kan worden gebracht. De TU Delft Library zoekt actief naar mogelijkheden om bij te dragen aan de valorisatie van kennis.

De TU Delft heeft regelmatig gerapporteerd aan het ministerie van OCW over de inhoud van de landelijke taak van de bibliotheek. In deze gesprekken was er altijd erkenning voor de nauwe verwevenheid van de interne en externe taken van de bibliotheek. De inzet van de bibliotheek voor open access in digitale informatie voorziening werd zeer op prijs gesteld.

Samenwerking en innovatie binnen Nederland

Binnen het samenwerkingsverband van universiteitsbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek (UKB) wordt er samengewerkt aan innovatieprojecten, administratieve processen en inkoop van licenties.

Tenslotte

De landelijke functie van de TU Delft Library kan niet worden losgeweekt van de interne functie die de bibliotheek voor de universiteit verricht. De TU Delft Library levert een essentiële bijdrage aan het verspreiden van de output van de TU Delft ten behoeve van nieuwe innovaties, vervult een voortrekkersrol op diverse terreinen binnen kennisland Nederland, en heeft specifiek op het terrein van onderzoeksdata binnen de bèta-vakgebieden een expertrol.

Wilma van Wezenbeek, directeur TU Delft Library
26 juni 2013