Tagarchief: repository

10 jaar Delftse Repositories: Een palet aan Open Access activiteiten

Door Just de Leeuwe

TU Delft Repository bestaat 10 jaar. Van het publiceren van enkele digitale dissertaties is het uitgegroeid tot dé plek van de TU Delft waar de output van de universiteit getoond wordt voor de wereld: dissertaties, scripties, boeken, redevoeringen, video-lectures, beeldmateriaal, educatief materiaal. In die tien jaar is veel veranderd. Open Access werd van een verheven ideaal een business model voor uitgevers en de inhoud van Open Access werd verbreed tot Open Science waarbij leermiddelen, open data en software onderdeel werden van een groter geheel.

Deze laatste paar weken van 2014 blikken we in 5 delen terug op deze ontwikkelingen.

In deel 5: Berlin Declaration

Een palet aan Open Access activiteiten

Alle open access activiteiten van TU Delft zijn onderdeel van een proces dat werd ingezet met het onderschrijven van de zogeheten  Berlin Declaration in 2005 [1]. De Library werd door het College van Bestuur destijds aangewezen als onderdeel binnen de universiteit die de uitvoering  rondom Open Access vorm moest geven. Naast de genoemde repositories werd in 2007 een Auteursrechtenwebsite opgezet met een sterke Open Access component.

In  2008 werd vervolgens het Open Access fonds van de TU Delft opgericht die auteurs (tijdelijk) ondersteunt bij de kosten die gemoeid zijn bij het publiceren in een open access journal.  In de periode tot oktober 2014 zijn op deze wijze ruim 170 artikelen gesponsord.

1e uitreiking van een Oxfam geit aan Jacques Pronk in 2010 en 125 maal Open Access  fonds, 2013 Foto: J. de Leeuwe

Het is de verwachting dat de Library de uitbouw van de APC’s, die de komende jaren sterk zal gaan groeien, gaat managen. Met verschillende uitgevers zijn en worden daartoe afspraken gemaakt. Hierdoor zal het percentage Open Access publicaties stijgen en repositories een onmisbare rol blijven spelen in de disseminatie van vrij toegankelijk materiaal.

Objecten in de Delftse repositories in duizendtallen (2005-2014)

10 jaar Delftse Repositories: Uitbouw en groei 2009-2014

Door Just de Leeuwe

TU Delft Repository bestaat 10 jaar. Van het publiceren van enkele digitale dissertaties is het uitgegroeid tot dé plek van de TU Delft waar de output van de universiteit getoond wordt voor de wereld: dissertaties, scripties, boeken, redevoeringen, video-lectures, beeldmateriaal, educatief materiaal. In die tien jaar is veel veranderd. Open Access werd van een verheven ideaal een business model voor uitgevers en de inhoud van Open Access werd verbreed tot Open Science waarbij leermiddelen, open data en software onderdeel werden van een groter geheel.

Deze laatste paar weken van 2014 blikken we in 5 delen terug op deze ontwikkelingen.

In deel 4: Een bredere scope

Uitbouw en groei 2009-2014

In de loop van de jaren werd de scope van het fenomeen repository steeds breder. Meerdere soorten van output, zoals studentenwerk, werden gepresenteerd, voor de TU Delft zelf en voor externe kennispartners. Ook werden er thematische repositories ontwikkeld. De objecten en beschrijvingen TU Delft Repositories groeiden hierdoor sterk tot meer dan 100.000 beschrijvingen.

Subject Repositories

Er werden verschillende subject-repositories gebouwd in opdracht van de klanten. De repository  Hydraulic Engineering werd opgezet in nauwe samenwerking met de faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen.  Hierdoor werden duizenden rapporten van Deltares en Rijkswaterstaat en andere kennispartners ontsloten op een thematisch portal.  Voor de faculteit L&R werden waardevolle rapporten uit de luchtvaartgeschiedenis gepresenteerd, waaronder die van de NLR.

Zandgolf Vlieland 1990

Externe repositories

Ook bedrijven en externe kennisinstellingen klopten aan bij TU Delft Repository voor advies en presentatiemogelijkheden van hun wetenschappelijke output in het publieke domein.  Op deze wijze werden rapporten en artikelen van Philips Research, IHE-Unesco, WODC en TNO gepresenteerd in een repositorie-structuur die werden beheerd door TU Delft Library. Al deze  repositories  zijn ook opgenomen in de landelijke NARCIS-infrastructuur.

Studentenscripties

Studentenscripties maken sinds 2008 deel uit van de inhoud TU Delft Repository na een succesvolle pilot bij de Faculteit Bouwkunde.  Voor studenten is het belangrijk om het werk van medestudenten te kunnen zien als inspiratiebron voor de toekomstige studie. Online scripties  zijn voor studenten een prima aanvulling op het CV en een goed referentiekader voor toekomstige werkgevers. Na een langzame start maken  steeds meer faculteiten gebruik van deze dienstverlening van de Library. April 2014 werd de 10.000e studentenscriptie online gezet.

Kees Moerman (rechts) overhandigde namens TU Delft Library in aanwezigheid van haar mentoren Huib de Ridder en Anton Jellema een Bluetooth horloge waarmee zij altijd in contact met haar telefoon of tablet staat.

Beeldbank

Onderdeel van de repository infrastrucuur is de TU Delft Beeldbank voor het online bewaren en delen van multimedia materiaal van de TU Delft. Deze collectie omvat 33.000 digitale foto’s, afbeeldingen, audio- en videobestanden die een relatie hebben met de TU Delft. De beeldbank bevat zowel recent als historisch materiaal.

Repository nieuwe stijl: koloniale architectuur

In de periode 2011-2014 werd gewerkt aan een nieuw soort repository. Op verzoek van de leerstoel Architectuur & Stedenbouw Geschiedenis van de faculteit Architectuur is een repository gebouwd die kan fungeren als een onderzoeksomgeving voor Europese architectuur en stedenbouw die in Europese koloniën werd gerealiseerd tussen 1850 en 1970. De repository biedt online toegang  tot een breed scala gedigitaliseerd bronmateriaal: tekstdocumenten, foto’s films, kaarten en archieven.

Daarnaast bevat de repository informatie over architecten, projecten (gebouwen en stedenbouwkundige plannen) en over de organisaties waar de architecten gestudeerd en/of gewerkt hebben. Onderling is het materiaal verbonden door middel van semantische technieken. De inhoud van de repository wordt door koppelingen met andere linked open data bronnen (Geonames, Arts & Architecture Thesaurus) verrijkt. Zo zal een gebruiker die zoekt op de term “Batavia” ook alle gebouwen vinden die in Jakarta zijn gebouwd.

10 jaar Delftse Repositories: Inrichting TU Delft Repository

Door Just de Leeuwe

TU Delft Repository bestaat 10 jaar. Van het publiceren van enkele digitale dissertaties is het uitgegroeid tot dé plek van de TU Delft waar de output van de universiteit getoond wordt voor de wereld: dissertaties, scripties, boeken, redevoeringen, video-lectures, beeldmateriaal, educatief materiaal. In die tien jaar is veel veranderd. Open Access werd van een verheven ideaal een business model voor uitgevers en de inhoud van Open Access werd verbreed tot Open Science waarbij leermiddelen, open data en software onderdeel werden van een groter geheel.

Deze laatste paar weken van 2014 blikken we in 5 delen terug op deze ontwikkelingen.

In deel 3: Een speciaal team

Inrichting TU Delft Repository

Om de Open Access taken uit te voeren werd binnen TU Delft Library een speciaal team geformeerd, dat na verloop van tijd bestond uit repository-medewerkers, een repositorymanager, functioneel applicatiebeheerders, ICT-architect en accountmanagers. Het bestaande content managament systeem (CMS) van Delft Library werd ingezet om de metadata en full text te publiceren op het web en gedeeld via het essentiële Open Archives Initiative Protocol for Metadata Harvesting (OAI-PMH protocol ) Dit XML-protocol, waarvan de eerste versie beschikbaar kwam in 2001, is zeer succesvol gebleken om de uitwisseling tussen repositories te bewerkstelligen. In 2009 besloot Delft Library om de software zelf te modelleren met behulp van Fedora Commons-software en geen bestaande repository-software als E-prints of DSpace aan te schaffen.

De Fedora Commons-software (niet te verwarren met het Fedora Linux besturingssysteem) doet dienst als duurzaam opslagsysteem op basis van contentmodellen. Omdat de Fedora-software geen gebruikersinterface kent, bouwde Delft Library met de Python-programmeertaal en het Django web framework een eigen snelle webapplicatie voor de publicatie-, zoek- en adminstratie-functies. Na ruim vijf jaar trouwe dienst worden deze functies in 2015 vervangen door gangbare Islandora-software. Islandora is Canadese open source repository software gebouwd met modules in het open source webontwikkelplatform Drupal. Islandora doet ook dienst als middleware voor de communicatie tussen Drupal en Fedora. De Delftse Repositories kunnen daardoor Fedora blijven gebruiken als duurzaam opslagsysteem.

Het Delftse open access materiaal werd op allerlei manieren verzameld bij uitgevers maar de rechtstreekse levering vanuit wetenschappers, de zogeheten green road,  is altijd bescheiden gebleven, zoals bij veel institutionele repositories.  In die zin is self archiving beperkt gebleven tot ArXiv, ’s-werelds grootse pre-printserver voor de natuurwetenschap.1 De kans is overigens groot  dat dit door de actieve participatie van het Ministerie van OCW de komende jaren gaat veranderen.2

De publicatietypen in Delft liepen uiteen van redevoeringen, conference papers octrooien tot technische tekeningen op groot formaat. Naast de jaarlijkse aanwas werden verschillende digitaliseringstrajecten gestart waarbij veel expertise werd opgedaan. Op deze manier zijn alle  Delftse dissertaties, vanaf de eerste promotie in 1906, gescand en full tekst doorzoekbaar gemaakt.  Het bleek onmogelijk om alle rechthebbenden persoonlijk om toestemming te vragen in dit proces. Om die reden werden er disclaimers ontwikkeld die overigens slechts  een enkele keer  gebruikt hoefden te worden. Nog zeldzamer waren de situaties waarbij een werk uit de repository verwijderd moest worden. Veelal waren de reacties van de promovendi enthousiast omdat het werk nu getoond kon worden aan een breder publiek en zij dit gemakkelijk konden delen. 3

TU Delft Repository was  vanaf de eerste dag een volledige full-tekst database.  Hierdoor was het verwachtingspatroon voor de gebruiker altijd helder en werd er ten aanzien van de catalogus altijd een meerwaarde gecreëerd.

Het eerste Repository team in 2007. Vanaf links naar rechts Ans Schmetz, Ellen Verbakel, Just de Leeuwe en Jan van der Heul.

Gescande overzichtsbundel van dissertaties uit 1955.

1 ArXiv behaalde in december 2014 de mijlpaal van 1 miljoen preprints. http://arxiv.org/

2 Het Ministerie van OCW verlangt dat in 2018 60% van de Nederlandse wetenschappelijke output als Open Access beschikbaar is. Als optimale toegang hanteert men hiervoor de Golden Road maar de Green Road is een aanvaardbaar alternatief.

3 Sinds 2008 is het opnemen van de dissertatie in full tekst een verplicht onderdeel van het promotiereglement van de TU Delft