Tentoonstelling De Technische Hogeschool Delft in WO II – deel 2

Van 22 november tot 2 januari presenteert TU Delft Library een tentoonstelling over het persoonlijke dilemma waar de Delftse studenten zich gedurende WO II in het jaar 1943 voor geplaatst zagen: de loyaliteitsverklaring.

Over dit onderwerp schreef historicus dr. Onno Sinke het boek  ‘ Loyaliteit in verdrukking. De Technische Hogeschool Delft tijdens de bezetting ‘. De volgende passage is afkomstig uit dit boek (onder meer te bestellen via de website van uitgeverij Boom).

Capitulatie: Mei 1940 – november 1940

Op 10 mei 1940 viel Duitsland Nederland aan. Overal in het land kwamen de gemobiliseerde Delftse studenten in actie. De TH-compagnie hield de wacht op strategische punten of voerde patrouilles uit. De studenten die niet gemobiliseerd waren, bewaakten de gebouwen van de Technische Hogeschool of vingen de vluchtelingen op die naar Delft stroomden na de bombardementen op de Wippolder en Rotterdam.

Het bombardement op die laatste stad leidde de capitulatie in van het Nederlandse leger op 14 mei. Na de capitulatie nam het dagelijks leven al gauw zijn gang. De leiding van de Technische Hogeschool probeerde voor alles provocatie van de bezetter te vermijden. De eerste maanden van de bezetting grepen de Duitsers nog nauwelijks in het hoger onderwijs in.

Maar in oktober 1940 moesten alle ambtenaren aangeven of zij joodse voorouders hadden. Op 21 november volgde het bericht dat zes joodse docenten in Delft door de Duitsers geschorst werden: de hoogleraren A.C. Josephus Jitta, H.I. Waterman en D. van Dantzig, de conservatoren en privaatdocenten R.A. Biegel en W.D. Cohen en de assistent K.J. Schulz.

Staking en sluiting – november – december 1940

Het nieuws dat de joodse docenten geschorst werden, kwam direct op 21 november de studenten ter ore. In de eethuisjes en op de sociëteiten overlegden de verontwaardigde studenten wat hen te doen stond. Vooral de schorsing van de populaire hoogleraar Josephus Jitta trof hen diep.

Velen besloten de volgende ochtend naar het afscheidscollege van Josephus Jitta te gaan in het gebouw van Weg- en Waterbouwkunde aan het Oostplantsoen. Op zaterdagochtend 23 november verzamelden zich honderden studenten in de hal en op de trap van het gebouw. Maar professor Josephus Jitta mocht van de Duitsers zelfs geen laatste college meer geven. Frans van Hasselt, de voorzitter van de studievereniging Praktische Studie, richtte het woord tot de studenten. Hij riep hen op rustig te blijven en memoreerde de ontzetting en het verdriet die velen hadden gevoeld bij het horen van de schorsing van hun geliefde hoogleraar.

Na afloop van zijn toespraak besloten zijn medestudenten spontaan te gaan staken. Op maandag 25 november 1940 bleek de staking een groot succes. Dezelfde dag nog werd de Technische Hogeschool gesloten. Alleen in Leiden kwam het ook tot een staking. Het Delftsch Studenten Corps, de Delftsche Studenten Bond en Sanctus Virgilius werden op 18 december 1940 als straf opgeheven en hun sociëteiten werden gesloten. Het studentenleven ging nu ondergronds verder.

Verharding verhoudingen – januari 1940 – januari 1941

Vanaf eind maart 1941 werd de Technische Hogeschool stapsgewijs geopend, vermoedelijk omdat Delft als enige in Nederland ingenieurs afleverde. Vrijwel direct na de heropening was het weer onrustig in Delft. De hoogleraren J.A.A. Mekel, R.L.A. Schoemaker en meerdere studenten werden vanwege verzetsactiviteiten door de Duitsers opgepakt. Zij werden een jaar later geëxecuteerd.

De Duitsers en hun sympathisanten namen verschillende maatregelen om de hogeschool te nazificeren. De joodse docenten werden ontslagen terwijl het aantal joodse studenten dat in Delft mocht studeren beperkt werd. Op 1 november 1941 mochten de joodse studenten ook geen lid meer zijn van niet-commerciële verenigingen. Uit protest hieven de resterende studentenverenigingen zichzelf op.

In het bestuur van de Technische Hogeschool kregen NSB’ers grote volmachten. Zij slaagden er niet in de hogeschool te nazificeren door onhandig opereren en een gebrek aan medestanders.

bron: TU Delta p. 22-24 (PDF)

 

Een gedachte over “Tentoonstelling De Technische Hogeschool Delft in WO II – deel 2”

  1. Het is een gekleurd verhaal dat geen recht doet aan de gebeurtenissen aan de TH-Delft. De nazi’s wilden van de universiteit in Leiden en de technische hogeschool in Delft Frontuniversiteiten maken. De gebeurtenissen die daarmee samenhingen zijn verzwegen, ook in de officiële geschiedschrijving i.o.v. de besturen van deze (technisch-)wetenschappelijke instituten. Dirk van Delft, directeur van Museum Boerhave, oud-NRC-redacteur, is daarvan op de hoogte geraakt bij zijn promotie-onderzoek. aan de RUL. Er zijn saillante details bekend, die tot op heden worden verzwegen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *